تاريخ : شنبه بیست و یکم آبان 1390

الف.یبوست

یبوست در جهان پیشرفته امروزی شایع تر است.تخمین زده می شود که حدود یک پنجم از جمعیت بالغینی که از غذاهای غربی استفاده می کنند در دوره هایی از زندگی یبوست را تجربه می کنند.

تعریف های مختلفی از یبوست وجود دارد اما یک تعریف مفید این طور یبوست را معرفی می کند:

عبور مدفوع سفت،با تکرر دفع کم،نسبت به الگوی دفه همان شخص

این که کی و چرا یبوست در ام اس رخ میدهد هنوز به درستی شناخته نشده است اگر چه گفته می شود که به علت اختلال در پیغامهای واصله از مغز به سیستم گوارش ایجاد می گردد.تحقیقات تعدادی علل خاص را برای ایجاد یبوست در ام اس ذکر می کنن.افراد ممکن است که ترکیبی از این فاکتورها را تجربه کنند.

علل یبوست

-روده کند،عبور و انتقال آهسته مدفوع

در بسیاری از افراد گرفتار ام اس مواد زاید بسیار آهسته تر نسبت به افراد سالم درون کولون حرکت می کنند که این تاخیر در زمان عبور بیشتر به علت اختلال در پیامهای واصله از مغز است که در ام اس رخ میدهد.زمانی که غذای هضم شده درون کولون حرکت می کند آب جذب می گردد و مواد زاید به جلو به سمت رکتوم حرکت داده می شوند.کاهش سرعت حرکت مواد در کولون باعث افزایش مقدار اب جذب شده می گردد و مدفوع سفت تر،کوچکتر،و دشوارتر برای عبور می گردد که در نتیجه فرد یبوست را تجربه خواهد نمود.

یک تست ساده برای تشخیص روده کند خوردن یک قاشق بزرگ ذرت همراه با وعده غذایی است زمان مصرف را یادداشت کنید و سپس زمان دفع آن را نیز ثبت کنید(چون ذرت به راحتی قابل مشاهده است.)این تست می تواند به شما نشان دهد که عبور مواد از روده هایتان چقدر طول می کشد.در خانمها بطور طبیعی حدود 32 ساعت و در آقایون حدود 27 ساعت می باشد.اگر بیشتر از این زمان طول کشید ممکن است شخص دارای روده کند باشد.برای تشخیص دقیق تر به یک متخصص مراجعه نمایید.

-کاهش حس

بعضی افراد مبتلا به ام اس ممکن است دچار محدودیت حس در ناحیه رکتوم خود باشند که این باعث کاهش هشیاری نسبت به نیاز به دفع می گردد.اگر این مسئله برای مدت طولانی نادیده گرفته شود باعث یبوست می گردد.

-دشواری های دفع

بعضی افراد مبتلا به ام اس در تخلیه مدفوع از رکتوم دچار مشکل می باشند در حالی که ممکن است عبور مدفوع از کولون طبیعی باشد که گاهی اوقات ممکن است باعث احساسی شبیه یبوست شود در حالی که مدفوع شل است.علت احتمالی فقدان هماهنگی عضلات کف لگن است که وظیفه کنترل تخلیه روده را دارند.

-کاهش مقدار آب نوشیده شده

بعضی افراد دچار ام اس مشکلات ادراری خود را با کاهش مقدار آبی که می نوشند حل می کنند که در این صورت بدن برای جبران آن آب بیشتری از مواد زاید بر می دارد و منجر به تولید مدفوع سفت تر و افزایش احتمال ایجاد یبوست می گردد.نوشیدن آب کافی بسیار مهم است.توصیه می شود که روزانه حداقل یک و نیم تا دو لیتر آب حدود هشت لیوان نوشیده شود. مقدار دقیق نوشیدن آب بر اساس وزن و قد فرد متفاوت می باشد که محاسبه آن براساس سی میلی لیتر مایع در روز برای هر یک کیلوگرم از وزن بدن است.اما اگر این مقدار باعث ایجاد یا تشدید مشکلات ادراری می شود بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.

-کاهش تحرک

کاهش تحرک می تواند منجر به ضعف عضلانی گردد.ورزش و تقویت عضلات می تواند به افزایش انقباضات عضلانی روده ها و در نتیجه توانایی فرد برای خروج مواد زائد کمک کند.کاهش تحرک همچنین می تواند باعث ایجاد دشواری هایی در رفتن به دستشویی شود و در نتیجه فرد دفع مدفوع خود را به تعویق می اندازد که نگه داشتن مدفوع و تاخیر در دفع آن می تواند باعث ایجاد یبوست گردد.همچنین نیاز به کمک شخص دیگر در رفتن به دستشویی می تواند علت دیگری برای نگه داشتن مدفوع و در نتیجه یبوست باشد.

-داروها

بسیاری از داروهایی که بطور شایع باعث ایجاد یبوست در ام اس(بعنوان عارضه دارویی می گردند )مثل

-بسیاری از داروهایی که برای مشکلات ادراری بکار می روند مثل:

Tolterodine(detruaital),oxybutynin(ditropan,lyrinel)

-داروهای ضداسپاستیسیتی مثل کاربامازپین

-بعضی مکملهای غذایی مثل قرص آهن

-سایر علل:ممکن است علل دیگری برای یبوست وجود داشته باشد مثلا بعضی خانمها در زمان نوسان های هورمونی مثل قاعدگی یا بارداری تغییراتی را در الگوی روده ای خود تجربه می کنند.

درمان یبوست

در زمینه موثرترین راه های درمانی مشکلات روده ای در ام اس تحقیقات کمی شده است.بطور روتین درمان بر اساس تجربه بیمار و توصیه های دیگران می باشد.

اصول درمان یبوست

1.ارزیابی رژیم غذایی روزانه

بطور خاص باید مصرف فیبر و مایعات بررسی گردد.

فیبر:مقدار کافی فیبر برای کمک به نرم تر شدن مدفوع ضروری است.اگر چه نوع درست فیبر هم مهم است.برای افرادی که دارای روده کند هستند مقدار زیادی سبوس(مثلا صبحانه سرشار از سبوس)می تواند حجم مدفوع را افزایش دهد و سرعت حرکت آن را افزایش دهد.فیبرهای دریافت شده از پنج وعده ی مصرفی میوه و سبزیجات در روز هم به کاهش یبوست کمک می کند.البته افزودن فیبر به رژیم غذایی باید بطور تدریجی باشد تا عوارض ناخواسته به حداقل ممکن تقلیل یابد.

مایعات:نوشیدن مایع کافی مهم است.همانطور که قبلا اشاره شد مقدار کافی آن در هر شخص با توجه به قد و وزن او تعیین می شود.در هوای گرم تر باید مقدار مصرفی آب افزایش یابد.

2.عادت روده ای منظم

اغلب افراد یاد می گیرند که تخلیه روده شان را در زمان های خاصی از روز انجام دهند.حدود نیم ساعت بعد از صبحانه بیشترین رفلکس تخلیه روده ایجاد می گردد.

3.فرصت بدهید

اهمیت دارد که افراد در زمان تخلیه شتابزده نباشند.اگر بعد از بیست دقیقه هیچ اتفاقی نیفتاد شخص باید دفع را متوقف کند و بعد از مصرف وعده غذایی بعدی مجددا برای دفع تلاش نماید(خوردن و نوشیدن حرکت روده را تحریک می کند.)

4.پاسچر

وضعیت بدن انسان برای تخلیه روده وضعیت چمباته است.اگر دستشویی فرنگی استفاده  می کنید می توانید از این تکنیک استفاده کنید:

روی دستشویی بنشینید زانوهایتان را تا حدی بالا بیاورید که سطح آنها از سطح ران هایتان بالاتر باشد.یک چهار پایه کوچک زیر پاایتان قرار دهید.

5.ماساژ شکم

اگر تکنیک قبلی به تنهایی جواب نمی دهد در همان وضعیت از ماساژشکم استفاده کنید.

6.توجه به داروهای مصرفی و رژیم غذایی

این دو عامل می توانند باعث ایجاد یا بدتر شدن علائم گردند.

ب.بی اختیاری مدفوع

بی اختیاری مدفوع-کنترل نداشتن روی تخلیه مدفوع-ممکن است به علل مختلفی در بیماران مبتلا به ام اس رخ دهد.این مشکل جزء علائمی است که بیشترین خجالت را در بیمار ایجاد می کند اما نیازمند توجه و درمان مناسب است.

علل بی اختیاری مدفوع

-کاهش حس

کاهش یا محدودیت حس می تواند باعث عدم هشیاری از احساس نیاز به دفع شود که در نتیجه بیشتر از یبوست به بی اختیاری منجر می گردد.اولین گام برای درمان عادت کردن فرد به تخلیه منظم می باشد.

-یبوست

زمانی که رکتوم از مدفوع فشرده شده و سفت پر شود یک انسداد درون روده ایجاد می گردد که ممکن است مواد آبکی از طرفین این انسداد به بیرون نشت کنند که منجر به بروز اسهال می گردد.برنامه طبیعی درمان این است که ابتدا این انسداد رفع شود که می توان با مصرف مسهل ها یا.......این کار را انجام داد.البته درمان باید طولانی مدت و زیر نظر یک متخصص باشد.

-سایر علل

حجم بسیار زیاد فیبرها در رژیم غذایی مصرف بیش از حد مسهل ها،ویروسهای گوارشی(معده ای-روده ای)می توانند باعث ایجاد بی اختیاری شوند

درمان بی اختیاری مدفوع

1.ورزش

ورزشهای مخصوصی که دوره های زمانی انجام می شود می توانند به تقویت عضلات اطراف مقعد کمک کنند و به شخص کمک کننده که کنترل قوی تری روی آن داشته باشد

2.لوپرامید

دارویی است که باعث کاهش حرکات روده می گردد.لوپرامید باعث سفت تر شدن و کمتر شدن تعداد دفع مدفوع می گردد.

3.بازآموزی با بیوفیدبک

این روش تنها در مراکز تخصصی انجام می شود.

4.جراحی

در موارد خیلی شدید که درمانهای دیگر جواب نمیدهد استفاده می شود.

5.مراقبت از پوست

اگر زخمی در پوست اطراف مقعد ایجاد شده مراقبت از آن بسیار مهم است.به این منظور نباید از صابون ها،کرم ها و لوسیون ها در منطقه زخم استفاده شود.بعد از هر بار دفع باید منطقه شسته و خشک شود.باید از لباس زیر آزاد استفاده شود تا هوا به پوست برسد

دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

دکتر حسن شاکری –فاطمه کبیریان



ارسال توسط هموطن

اسلایدر

دانلود فیلم